tradycje (strona 2 z 2)

Człowiek roztropny w drugi dzień świąt Wielkanocy czyli tzw. lany poniedziałek, powinien nie wychylać się z domu, a jeśli musi już wyjść – poruszać się pojazdem opancerzonym. Jazda autobusem lub tramwajem nie chroni bowiem przed watachami wesołych młodzieńców z kubłami wody – wystarczy, by pojazd zatrzymał się na przystanku i otworzył drzwi: można obficie polać pasażerów. Własny samochód ze szczelnie zamkniętymi oknami? Można dowcipnie chlusnąć na przednią szybę. Kierowca przestaje widzieć drogę przed sobą, traci panowanie nad pojazdem i fajna katastrofa gotowa…

W Polsce, według wiejskich tradycji, w Wielkanoc nie godziło się gotować, ani też rozpalać wielkiego ognia pod kuchnią, dlatego też wielkanocny stół panie domu przygotowywały znacznie wcześniej. U bardziej zasobnych gospodarzy, u szlachty i mieszczan wielkanocne potrawy przygotowywano nawet przez dwa tygodnie.

Wielkanoc tuż, tuż. Czy znacie towarzyszące jej współczesne i prastare obyczaje?

Kiedy wręczamy kwiaty, a okazji i bez, warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach, aby nie popełnić gafy. Kwiaty bywają najmilszym podarunkiem, zawsze trafionym. Nie ma znaczenia, czy dajemy wiązankę, czy pojedynczy kwiat.

Jest to dzień kolorowy, przesycony pluszowymi maskotkami w kształcie serca i pachnącymi, czerwonymi różami. Dzień, w którym zakochani obdarowują się drobnymi upominkami i przesyłają sobie nawzajem wiersze miłosne. Chyba najbardziej romantyczny dzień w roku!

… a może Trzej Mędrcy? Powiada się o nich rozmaicie i – jak widać – odmiennie. Ale w każdym z określeń tkwi jądro prawdy. Ewangelia według św. Mateusza powiada, że przybyli do Betlejem „Mędrcy ze Wschodu”, żeby złożyć pokłon Dzieciątku Jezus, niosąc ze sobą dary: mirrę, kadzidło i złoto, jednak nie podaje ich liczby. Tradycja chrześcijańska w każdym razie uczyniła z nich reprezentantów świata pogańskiego, któremu też objawił się Mesjasz – Odkupiciel całego świata. Stąd nazwa święta Trzech Króli, 6 stycznia, zwanego Epifanią czyli właśnie Objawieniem.Dopiero Orygenes, żyjący mniej więcej w latach 185-252 grecki Ojciec Kościoła i teolog, urodzony w Aleksandrii (istniała tam liczna kolonia grecka), a zmarły w Tyrze, uznał, że było ich trzech. Sądził tak ze względu na trzy dary przez nich złożone.Ale to jeszcze nie przesądza, kim byli. Dzisiaj mamy kłopoty z ustaleniem ich „zawodów”, z powodu zmieniającego się znaczenia słów. Otóż greckie słowo „magos” oznaczało kapłanów, astrologów lub czarnoksiężników. Były to więc pojęcia bliskoznaczne. Magowie bowiem zajmowali się sztuką medyczną i astronomią, a w religii perskiej pełnili urzędy kapłańskie. Określenie św. Mateusza „Mędrcy” użyte zostało w znaczeniu: „uczeni”. Rzeczywiście, ówcześni magowie, ze względu na to czym się zajmowali i posiadaną przez nich wiedzę, byli zarazem mędrcami, czyli uczonymi swoich czasów. Zgodnie też przyjmowano, że przywędrowali ze Wschodu (ówczesnej Persji, a może Mezopotamii?).Dopiero w VI w. Cezary z Arles (ok. 470-543), kaznodzieja i arcybiskup Arles w dzisiejszej południowej Francji (stanowisko to piastował w latach 502-542) zaczął twierdzić, że byli to królowie. Dlaczego? Otóż w czasach Jezusa bardzo często owi wspomniani magowie czy kapłani, byli zarazem książętami. Od księcia do króla to już tylko jeden krok.

Karnawał po staropolsku zwany zapustami, to czas od Nowego Roku do środy Popielcowej. Nazwa pochodzi od łacińskiego „carnavale„, którego człony „caro” – mięso i „vale” – bywaj zdrów oznaczają pożegnanie mięsa – czyli mięsopust – w sensie szerszym wszelkich uczt i zabaw w związku ze zbliżającym się Wielkim Postem.Karnawał wywodzi się z antycznych świąt: greckich Dionizji i rzymskich Saturnalii. Karnawał w krajach śródziemnomorskich obchodzono hucznie już w średniowieczu. Najbardziej znany był karnawał w Wenecji, a od XVIII w. – w Rzymie. Pierwsze źródłowe wzmianki o karnawale polskim i związanych z nim zwyczajach pochodzą z początku XVII wieku. Był to czas polowań, tańców i swawoli. Niezależnie od stanu jadło się tłusto, dużo i tęgo popijano. Do ulubionych staropolskich rozrywek należały kuligi, prowadzone przez wodzirejów, odbywające się przy blasku pochodni, muzyce i dzwonieniu janczarów. Jednocześnie był to popis koni cugowych, ozdobnych uprzęży i wierzchowców.

Tęcza z ONZetu, jajo z Wiatraka, muchozol z Kijowskiej – rusza storna internetowa poświęcona dawnym muralom reklamowym Warszawy. To pierwsza tego typu lokalna witryna! Jej współautorem może być każdy, komu przestrzeń miasta nie jest obojętna. Czekamy na zdjęcia i wspomnienia!Pod adresem blizejkonsumenta.pl znajduje się baza dawnych reklam malowanych na ścianach budynków. Historia większości z nich sięga czasów PRLu, do których zresztą strona graficznie nawiązuje.

Dla większości Japończyków nadejście Nowego Roku jest równoznaczne z rozpoczęciem nowego życia. Dlatego też do Sylwestra starają się uporać ze wszystkimi bieżącymi sprawami, pozałatwiać zaległości, uważając, by stare problemu nie przeniosły się na Nowy Rok.

W Polsce tradycja Sylwestra jest dosyć świeża, bo jeszcze do schyłku XVIII wieku huczne bale należały do rzadkości, a wieczór sylwestrowy, zwłaszcza na wsi, przypominał wieczór wigilijny, choć mniej uroczysty.Karnawał (z fr. Carnaval, z wł. Carnevale) to okres zabaw i balów trwający od święta Trzech Króli (6 stycznia) do środy popielcowej, a właściwie do wtorku, zwanego dawniej „diabelskim” lub „kusym” przed środą popielcową, poprzedzający okres Wielkiego Postu.Według Zygmunta Glogera, polskiego etnografa, słowo karnawał pochodzi od włoskiego określenia „carne vale”, czyli „mięso żegnaj”. Stąd wywodzi się staropolska nazwa karnawału: mięsopust lub zapusty, które (cytując dalej Glogera)

Podobno raz do roku, w Noc Wigilijną, zwierzęta mówią ludzkim głosem. Może więc warto zastanowić się co miałyby nam, ludziom do powiedzenia? Nowonarodzony Bóg, Dzieciątko Jezus, znalazł schronienie nie w domu ludzi, lecz w domu zwierząt – w stajence. To zwierzęta ogrzewały go swoimi oddechami w zimną noc i one pierwsze pokłoniły się i oddały hołd Panu. Jezus o tym pamięta i dlatego dał im św. Franciszka! Kiedy teraz zwierzęta modlą się w Wigilijną Noc, jak brzmią ich modlitwy, o co proszą w nich Boga?

Różnie o tym prawią. Najpewniejszy termin to północ między 23 a 24 grudnia. Czemu wtedy? Ano z dwóch powodów. Pierwszy, oczywisty dla chrześcijan, to Narodziny Pańskie, gdy zwierzęta mogły sobie przekazać Dobrą Nowinę. Nota bene, niektóre przekazy podają, że tej nocy na krótką chwilę woda w studni zmienia się w wino. Wystarczy się zaczaić.Drugi powód, oczywisty dla astronomów i badaczy mitów wiedzie się stąd, że Noc Wigilijna jest jedną a z najdłuższych w roku. Ma to podobne znaczenie magiczne jak najkrótsza w cyklu rocznym Noc Sobótkowa. Te dwie przełomowe noce łączy szczególna moc magiczna.

W Polsce tradycja Sylwestra jest dosyć świeża, bo jeszcze do schyłku XVIII wieku huczne bale należały do rzadkości. Kiedy już jednak panowie szlachta i magnateria zaczęli się bawić, to bawili się z fasonem i na całego.Tradycja mówiła, że to, co się robiło, jadło lub piło pierwszego dnia nowego roku mogło wpłynąć na szczęście człowieka przez cały następny rok. Z tego też powodu stoły musiały uginać się pod ciężarem niespotykanych na co dzień ilości wykwintnego, świątecznego jadła. Przesądy wpływały nawet na… kształt potraw.

Wigilia przenosi nas w czasy dzieciństwa i może dlatego jest bardzo ważnym dniem w roku. Na ogół tradycje rodzinne przenoszą kobiety, jednak mężczyźni często pamiętają smak potraw, które przyrządzała ich matka i pragną je odnaleźć we własnym domu.Aby dzień Wigilii był prawdziwym świętem trzeba go wcześniej zaplanować i przygotować. Przedyskutujmy w rodzinie, czy spędzimy ten dzień we własnym gronie, czy też zaprosimy gości. Jeśli zdecydujemy się na gości trzeba ich dobrać tak, by pomogli nam odprężyć się i wspólnie tworzyli dobrą atmosferę. Aby kolacja wigilijna pozostała w naszej pamięci, musi mieć piękną oprawę, a więc odpowiednio nakryty stół, ze specjalną świąteczną dekoracją, dobraną porcelanę lub ceramikę i oczywiście dobrze skomponowane ale i zgodnie z tradycją potrawy.Dzień wigilijny zawsze był dniem magicznym, wszystko co się wydarzało w tym dniu było znakiem wróżebnym, dziś już nie doszukujemy się tak wielu znaczeń we wszystkich naszych czynnościach, ale powinniśmy pamiętać, że kto w tym dniu będzie dla ludzi życzliwy i zyska ich sympatię cały następny rok będzie podobny.Aby przygotować kolacje wigilijną warto wcześniej przygotować to, co jest możliwe, by w tym ważnym dniu mieć też trochę czasu dla siebie, aby nie zamęczyć się pracą i swojego zmęczenia i złego humoru nie przekazywać innym.Trzeba więc kupić kilka dni wcześniej śledzie, które są niezbędne na wieczerzę. Można je przyrządzić w oliwie lub occie.

Atmosferę polskich Wigilii znamy wszyscy, prawie wszędzie jest tak samo: uroczysta kolacja, tradycyjne potrawy, opłatek… W zależności o regionu może się trochę różnić menu, jakieś elementy wigilijnej obyczajowości, ale z reguły ten wieczór jest taki sam we wszystkich polskich domach. A jak jest w domach Polaków mieszkających poza krajem, jak łączą lokalne obyczaje z tymi wyniesionymi z rodzinnego domu?Polska wigilia na Ukrainie jest z reguły wieloosobowa, zapraszana na wigilijny wieczór jest cała rodzina, bywa, że do wigilijnego stołu zasiada ponad dwadzieścia osób. Z reguły w wigilijny poranek ubierana jest choinka, która stoi do ukraińskiego Nowego Roku przypadającego na 15 stycznia lub do prawosławnego Święta Jordanu 19 stycznia. Przed wigilijną kolacją cały dzień trwa ścisły post. Pasterka we Lwowie i w niektórych polskich kościołach na Ukrainie odbywa się o godzinie 18, dopiero po mszy wszyscy zasiadają do uroczystej kolacji.Przed wieczerzą najstarszy z rodu składa życzenia wszystkim zebranym i dzieli się z nimi opłatkiem . Kolacja powinna się składać się z dwunastu potraw, z reguły podaje się czerwony barszcz z uszkami, gołąbki z ryżem i grzybami, pierogi z kapustą i ziemniakami, kutię, rybę w galarecie albo „po żydowsku”, śledzie… Na deser słodkie ciasta: makowiec, przekładaniec z marmoladą, drożdżową bułkę, na koniec kompot z suszonych owoców. Przy polskim stole wigilijnym na Ukrainie tradycyjnie zostawia się jedno miejsce dla spóźnionego wędrowca..W rodzinach polsko-ukraińskich obchodzone są podwójne święta: katolickie i prawosławne. Ukraińcy nie dzielą się opłatkiem, ale składają sobie życzenia dzieląc się jajkiem z chrzanem.

Zbyt krótki cień biesiadnika rzucany na ścianę zapowiadał chorobę i rychłą śmierć, a i wizyta kobiety w wigilijny wieczór nie wróżyła nic dobrego. By nie mieć kłopotów z gotówką, należało nosić w portmonetce łuskę z wigilijnego karpia, a życzenie wypowiedziane równo z zabłyśnięciem na niebie pierwszej gwiazdy miało się obowiązkowo spełnić.Nakazy, zakazy, wróżby dotyczące życia i śmierci, zdrowia i powodzenia, a nawet zamążpójścia… Wigilia jest chyba jedynym dniem w roku, w którym wróżyło się ze wszystkiego, a i przepowiednie dotyczyły wszystkiego, co mógł przynieść kolejny rok. Przy wigilijnym stole zajmowano się więc nie tylko jedzeniem, ale też i wróżbami, zwracano baczną uwagę na wszelkie zjawiska. Zachowanie człowieka i zwierząt wskazywało na to, co wydarzyć się miało w kolejnym roku.

Każda rodzina ma swoje zwyczaje wigilijne i inne tradycje, co do potraw, jakie tego wieczoru stawia się na stole. Nie zawsze uświadamiamy sobie, dlaczego takie, a nie inne przysmaki przygotowujemy, jakie mają znaczenie. Być może, dlatego, że w zwyczajach wigilijnych jest wiele elementów zaczerpniętych z pogańskiej obrzędowości.Dziś nie ma ścisłego przykazania, jakie potrawy możemy jeść podczas kolacji, poza tym, że na stole powinny się znaleźć wszystkie płody ziemi – a więc potrawy z ziaren zbóż, maku, miodu, grzybów, warzyw. Do tego dołożono ryby, mięsa zachowując na pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia. Trudno też jednoznacznie powiedzieć, skąd się wziął się zwyczaj, by liczba dań była nieparzysta, których wobec tego powinno być 5,7,9. itd. Natomiast wieczerza wigilijna musiała być i jest nadal postna, a potrzebny do gotowania lub smażenia tłuszcz to olej.

Któż z nas nie zna, zawsze miłego, uśmiechniętego staruszka w czerwonym stroju z siwą brodą i workiem pełnym prezentów, zarzuconym przez plecy. To św. Mikołaj, na niego czekają wszystkie dzieci. Jeden dzień w rokuMikołajki to szczególny dzień w roku. Obchodzone w Polsce 6 grudnia angażują siły wszystkich dorosłych w to, aby dzieciom sprawić odrobinę radości. W bardzo szczególny sposób, bo nawet prezenty urodzinowe nie są już wtedy tak istotne, jak wizyta tego staruszka, na którą wszystkie dzieci wyczekują z dużą niecierpliwością. To św. Mikołaj jest dla nich tak ważny. Bardziej, niż prezenty, które im przynosi. Dlatego dzień św. Mikołaja to czas, gdy na twarzy każdego dziecka i każdego dorosłego widnieją szerokie uśmiechy.

Legendę świętego Mikołaja stworzyła książka napisana 700 lat temu.Postać, na której wzorowany jest Mikołaj przynoszący prezenty pod choinkę, to św. Mikołaj, który był podobno biskupem Miry. Ten domniemany dostojnik kościelny miał ponoć uczestniczyć w Soborze Nicejskim w 325 r. n.e., gdzie zasłynął przeciwstawieniem się heretykowi Ariuszowi.Wielka popularność Mikołaja i rola etatowego darczyńcy związana jest jednak nie tyle z faktami historycznymi, co z cyklem opowieści o czynach tego świętego spisanych w jednej księdze. W “Złotej Legendzie” autorstwa Jakuba de Voragine, arcybiskupa Genui, żyjącego w XIII w. Wg “Złotej Legendy”, Mikołaj jako młodzieniec odziedziczył spory majątek po wcześnie zmarłych rodzicach, jednak te dobra go nie cieszyły. Od dzieciństwa ubierał się i jadał skromnie, wiele dla siebie nie potrzebował. Postanowił więc odziedziczonymi dobrami wspomagać potrzebujących.

Może i kryzys jakiś gospodarczy był – albo i jest? – ale na pewno nie w Polsce i nie w okresie przedświątecznym. W święta nadal hołdujemy zasadzie „zastaw się a postaw się„.Wydatki przeciętnej polskiej rodziny związane z Bożym Narodzeniem będą w tym roku o prawie 20 proc. większe niż rok temu – wynika z badania Deloitte opublikowanego przez branżowy portal Wirtualnemedia.pl.

Człowiek kultury Zachodu zwykle zmarłych się obawia. Dlaczego? To co martwe, jest szczególnie niebezpieczne, bo nie można już tego zabić. Martwe może więc mieć władzę nad żywymi ludźmi. Halloween, święto obchodzone w wieczór i noc 31 października w krajach anglosaskich jest popularnym świętem ludowym. Jego wpływ widoczny jest w wielu innych regionach świata, także w Polsce. W święcie tym uczestniczą głównie dzieci i młodzież, jednak ton tej specyficznej zabawie nadają dorośli. Bo Halloween co roku przynosi krociowe zyski producentom rozmaitych gadżetów.

Uwielbiamy otrzymywać prezenty. Ale czas świąteczny to także, równie miły, obowiązek przygotowania prezentów dla innych. Jakoś tak jest, że choć lubimy prezenty imieninowe, rocznicowe, urodzinowe – to na te świąteczne, znajdowane pod choinką czekamy najbardziej. I najwięcej się po paczce pachnącej świerkiem spodziewamy.

Czas biegnie szybciej, niż nam się zdaje i tylko patrzeć, jak będziemy musieli pomyśleć o świątecznych prezentach dla bliskich. Sami także otrzymamy pewną liczbę kolorowych paczuszek z niespodzianką w środku. Nie miejmy złudzeń – nie wszystkie prezenty będą trafione, zarówno wręczone, jak i otrzymane.