Wigilia

Danuta Błażejczyk, która w tym roku obchodziła swój Jubileusz pracy artystycznej zaprosiła swoich przyjaciół na uroczystą kolację wigilijną do Restauracji „Po Prostu Zachęta.” Goście: Ewa Minge, Anna Jurksztowicz, Marcin Bronikowski.

Wigilia to czas kiedy wiele polskich rodzin zasiada do stołu aby spożyć świąteczną, tradycyjną, wieczerzę. Poza dzieleniem się opłatkiem, wspólnym kolędowaniu, a także wyjściu na pasterkę, żelaznym zasadom podlega dobór dań oraz ich ilość. Niewiele jednak osób wie dlaczego rządzą się one właśnie takimi regułami.

O MAGII I PRZEŻYWANIU ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA W SPECJALNYM WYWIADZIE DLA CZYTELNIKÓW Moda i Ja OPOWIADA ALDONA ORMAN (Klan – Barbara Milecka, Barwy Szczęścia – Konstancja).

Wigilia to czas wyjątkowy, czas, który poświęcamy rodzinie, wspomnieniom, zadumie, przemyśleniom. To wspólnie spędzone, rodzinne chwile, które pozwalają zbliżyć się do bliskich. Jednak wigilia to również pomysł na ubranie, a doskonale wiemy, że w dzisiejszych czasach, kiedy biegniemy i gonimy czas, strój często wybieramy na ostatnią chwilę. Dlatego już teraz podpowiadamy co w tym roku możemy znaleźć za stołem, bo na stole standardowo 12 potraw musi być!

W dniach 4 – 18 grudnia 2011 roku, w godzinach 10.00 – 16.00. w Oranżerii Muzeum Pałacu w Wilanowie odbędzie się ósma edycja bożonarodzeniowej wystawy z cyklu „Wśród Nocnej Ciszy”. Organizatorami wystawy są: Muzeum Pałac w Wilanowie, Stowarzyszenie Akademia Wilanowska oraz Sigma International. Tegoroczne prace wykonają Mistrzowie florystyki oraz uczniowie szkół florystycznych.

Ciekawe, czy ktoś jeszcze wypatruje Pierwszej Gwiazdki, by zasiąść do wigilijnej wieczerzy? Jesteśmy tak nasączani elektroniką, że chętniej zaufamy stosownym komunikatom telewizyjnym czy internetowym (uwaga, uwaga obserwatorium w Los Alamos właśnie zaobserwowało…) niż własnym oczom. Bo może to, co widzimy, to nie Pierwsza Gwiazdka ale np. satelita? DWUZNACZNA SŁAWA GWIAZDOto dwa “gwiezdne” cytaty: “Potem rzekł Bóg: Niech powstaną światła na sklepieniu niebios, aby oddzielały dzień od nocy i były znakami dla oznaczania pór, dni i lat!” (Genesis 1,14)Tak oto Pan Bóg stworzył lampki, ot zwykłe sygnalizacyjne żarówki niewielkiej mocy. I nic ponad to, bo przestrzega Pismo stanowczo:Ludu Izraela, pamiętaj “I abyś, gdy podniesiesz swoje oczy ku niebu i ujrzysz słońce, księżyc i gwiazdy, cały zastęp niebieski, nie dał się zwieść i nie oddawał im pokłonu i nie służył im /../ (Piąta Księga Mojżeszowa 4, 19)No cóż, widzimy stąd że gwiazdy kusiły bodaj odkąd człowiek zlazł z drzewa. Chyba nie ma religii przedchrześcijańskiej, która nie powiadałaby, że właśnie tam, hen rozstrzygają się losy nasze – maluczkich, a także całych państw i planet.Uczeni arabscy powiadali, że tajemna moc gwiezdna w różnych stężeniach magazynuje się w stworzeniu ziemskim, zwłaszcza tym co szpetniejszym, że wymienię żaby, jaszczurki czy węże nawet w postaci sproszkowanej i inne obrzydlistwa.. To wyjaśnia, czemu do magicznych amuletów i medykamentów najchętniej używano owych stworzeń.Podobnego zdania był nasz rodak, zwany Mikołajem z Polski, dominikanin, członek kolegium uniwersytetu w Montpelier. On to już w 1270r. dowiódł niezwykłej mocy gwiazd rytych w metalu i drzewie (także na progach domów i futrynach), haftowanych a nawet wypisanych patykiem na piasku.Powód jest oczywisty. Oto magowie wszystkich czasów i wszystkich stron świata, wbrew zaleceniom Pisma Świętego czerpali tajemną moc z:a. przestrzeni kosmicznej czyli nieba i gwiazdb. z ziemiInnej możliwości po prostu nie ma. Albo duch albo materia. A każde oznaczone symbolem gwiazdy. Tyle że o różnej liczbie rogów.

Podobno raz do roku, w Noc Wigilijną, zwierzęta mówią ludzkim głosem. Może więc warto zastanowić się co miałyby nam, ludziom do powiedzenia? Nowonarodzony Bóg, Dzieciątko Jezus, znalazł schronienie nie w domu ludzi, lecz w domu zwierząt – w stajence. To zwierzęta ogrzewały go swoimi oddechami w zimną noc i one pierwsze pokłoniły się i oddały hołd Panu. Jezus o tym pamięta i dlatego dał im św. Franciszka! Kiedy teraz zwierzęta modlą się w Wigilijną Noc, jak brzmią ich modlitwy, o co proszą w nich Boga?

Ta ostatnia noc przed Bożym Narodzeniem była zawsze na tyle ważna, że wszystko, co się podczas niej zdarzyło uznawano kiedyś za wróżbę, zgodnie z zasadą: „Jak w Wigilię, tak i przez cały rok„.Przede wszystkim w tym dniu nie należało się sprzeczać, bo niezgoda może na dłużej w domu zagościć. Należało też wstać wcześnie, nie czekając na obudzenie. Powszechna była zasada, że w Wigilię nie należy prać ani rozwieszać bielizny. Upraną poprzedniego dnia należało zdjąć ze sznurów. Inaczej realna stawała się groźba śmierci któregoś z domowników. Zaś domowe demony tylko czekały, aby prześliznąć się przez igielne ucho, jeśli ktoś z domowników tego dnia próbował szyć, prząść czy tkać. Za to myśliwi tego dnia do dziś tradycyjnie udają się na choćby symboliczne polowanie, którego pomyślny wynik zapewni opiekę patrona łowiectwa, św. Huberta. Wszelkie długi wskazane jest do Wigilii zwrócić. Lepiej też nie pożyczać nic tego dnia, bo kto w wigilię coś z domu wydaje, nie dorobi się niczego. Na wszelki wypadek każdy powinien mieć przy sobie kilka monet, aby zapewnić sobie dobry stan finansów na przyszły rok. A nim zapadnie zmrok, najlepiej wszystko, co potrzebne do kolacji przynieść do domu, gdyż coś wniesione do domu po wieczerzy i tak myszy zjedzą. Jeśli w dniu Wigilii skaleczymy się lub zranimy, lepiej uważać na zdrowie przez najbliższe dwanaście miesięcy. Tylko kichanie uznawane jest za oznakę dobrego zdrowia.

Różnie o tym prawią. Najpewniejszy termin to północ między 23 a 24 grudnia. Czemu wtedy? Ano z dwóch powodów. Pierwszy, oczywisty dla chrześcijan, to Narodziny Pańskie, gdy zwierzęta mogły sobie przekazać Dobrą Nowinę. Nota bene, niektóre przekazy podają, że tej nocy na krótką chwilę woda w studni zmienia się w wino. Wystarczy się zaczaić.Drugi powód, oczywisty dla astronomów i badaczy mitów wiedzie się stąd, że Noc Wigilijna jest jedną a z najdłuższych w roku. Ma to podobne znaczenie magiczne jak najkrótsza w cyklu rocznym Noc Sobótkowa. Te dwie przełomowe noce łączy szczególna moc magiczna.

Stół do kolacji wigilijnej od dawien dawna powinien by na tyle duży, by zasiedli przy nim wszyscy domownicy i goście. W takim dniu nie urządza się osobnego stołu dla młodzieży i dzieci. W Polsce Wigilia jest dniem rodzinnym, przez wielu uważanym za najważniejszy dzień w roku.To dla katolików dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia, dzień czuwania, na co wskazuje nazwa, pochodząca z łaciny – vigilia, czyli straż, czuwanie. Toteż i ceremonia nakrycia stołu ma długą tradycję. Dzień ten zwany był też wilią, postnikiem, godami lub bożym obiadem. Kolacja wigilijna powinna się rozpocząć wraz z pierwszą gwiazdką dostrzeżona na ciemnym, grudniowym niebie. To zadanie pozostawmy dzieciom, a sami starajmy się zdążyć i z gotowaniem potraw i nakryciem stołu. A stół nakrywano śnieżnobiałym, wykrochmalonym obrusem lnianym. Dziś najlepiej, jak to będzie obrus z tkaniny plamoodpornej, bo potrawy wigilijne są bardzo kolorowe. Zresztą, wcale nie musi to być obrus biały, równie dobrze będzie wyglądać barwny, dodatkowo wzbogacony okolicznościowymi serwetkami. Pod obrus należy włożyć choćby symboliczną wiązkę siana, co jest związane z późniejszymi wróżbami, ale też jest symbolem stajenki, w której urodził się Chrystus. Czasem pod obrus sypano ziarno, ale może lepiej go użyć, jako elementu dekoracyjnego na wierzchu stołu.

Wigilijny wieczór to nie tylko pasterka, kolędy, choinka, prezenty, ale także wspólne spotkanie przy stole. Jakie danie przyrządzić, by dogodzić tradycji i podniebieniu? Oto wigilijne potrawy znanych artystów, duchownych i polityków.Karp w śmietanie z grzybami według przepisu kuchmistrza Roberta Makłowicza: Sprawionego i umytego karpia podzielić na dwonka i nasolić. Cebulę, czosnek i pietruszke pokroic w drobniutką kostkę, oczyszczone grzyby pokroić w spore plasterki (kurek nie kroić). Rybę włożyć do rondla, dodać grzyby i jarzyny, zalać winem, oprószyć pieprzem i gotować na niewielkim ogniu około 15 minut. Śmietanę dokładnie rozmieszać z mąką, osolić, wlać do rondla, dodać masło. Całość zagotować. Podawać najlepiej z kluskami.

Nadmiernie stłoczone, pakowane żywcem do worków foliowych, ranione i zabijane w obecności najmłodszych. W trakcie świątecznych przygotowań nagminnie łamana jest ustawa o ochronie zwierząt – problem dotyczy karpia, obecnego na wigilijnym stole od dawna.Kampanię „Jeszcze żywy KARP 2010” prowadzi Klub Gaja w ramach programu „Ryby mają głos!”. Celem akcji jest walka z niehumanitarnym traktowaniem karpi poprzez wzmożenie kontroli transportu żywych ryb i miejsc ich sprzedaży.

Atmosferę polskich Wigilii znamy wszyscy, prawie wszędzie jest tak samo: uroczysta kolacja, tradycyjne potrawy, opłatek… W zależności o regionu może się trochę różnić menu, jakieś elementy wigilijnej obyczajowości, ale z reguły ten wieczór jest taki sam we wszystkich polskich domach. A jak jest w domach Polaków mieszkających poza krajem, jak łączą lokalne obyczaje z tymi wyniesionymi z rodzinnego domu?Polska wigilia na Ukrainie jest z reguły wieloosobowa, zapraszana na wigilijny wieczór jest cała rodzina, bywa, że do wigilijnego stołu zasiada ponad dwadzieścia osób. Z reguły w wigilijny poranek ubierana jest choinka, która stoi do ukraińskiego Nowego Roku przypadającego na 15 stycznia lub do prawosławnego Święta Jordanu 19 stycznia. Przed wigilijną kolacją cały dzień trwa ścisły post. Pasterka we Lwowie i w niektórych polskich kościołach na Ukrainie odbywa się o godzinie 18, dopiero po mszy wszyscy zasiadają do uroczystej kolacji.Przed wieczerzą najstarszy z rodu składa życzenia wszystkim zebranym i dzieli się z nimi opłatkiem . Kolacja powinna się składać się z dwunastu potraw, z reguły podaje się czerwony barszcz z uszkami, gołąbki z ryżem i grzybami, pierogi z kapustą i ziemniakami, kutię, rybę w galarecie albo „po żydowsku”, śledzie… Na deser słodkie ciasta: makowiec, przekładaniec z marmoladą, drożdżową bułkę, na koniec kompot z suszonych owoców. Przy polskim stole wigilijnym na Ukrainie tradycyjnie zostawia się jedno miejsce dla spóźnionego wędrowca..W rodzinach polsko-ukraińskich obchodzone są podwójne święta: katolickie i prawosławne. Ukraińcy nie dzielą się opłatkiem, ale składają sobie życzenia dzieląc się jajkiem z chrzanem.

Każda rodzina ma swoje zwyczaje wigilijne i inne tradycje, co do potraw, jakie tego wieczoru stawia się na stole. Nie zawsze uświadamiamy sobie, dlaczego takie, a nie inne przysmaki przygotowujemy, jakie mają znaczenie. Być może, dlatego, że w zwyczajach wigilijnych jest wiele elementów zaczerpniętych z pogańskiej obrzędowości.Dziś nie ma ścisłego przykazania, jakie potrawy możemy jeść podczas kolacji, poza tym, że na stole powinny się znaleźć wszystkie płody ziemi – a więc potrawy z ziaren zbóż, maku, miodu, grzybów, warzyw. Do tego dołożono ryby, mięsa zachowując na pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia. Trudno też jednoznacznie powiedzieć, skąd się wziął się zwyczaj, by liczba dań była nieparzysta, których wobec tego powinno być 5,7,9. itd. Natomiast wieczerza wigilijna musiała być i jest nadal postna, a potrzebny do gotowania lub smażenia tłuszcz to olej.

Smakowite propozycje podania pierogów na kolację wigilijną, nie tylko w znanej, tradycyjnej oprawie.Pierogi to potrawa już od wielu lat goszcząca na polskich stołach. Choć nie należy do najprostszych i jest czasochłonna, daje spore możliwości stwarzania coraz to nowszych kompozycji smakowych, więc jest jedną z ulubionych wielu z nas. Któż nie smakował w sezonie letnim pierogów z takimi owocami jak, z truskawkami, czy z wiśniami? Kto nie zna smaku pierogów ruskich lub pierogów z serem? Ale na specjalne okazje, takie jak okres Świąt Bożego Narodzenia, a konkretnie na Wigilię pierogi nabierają szczególnego smaku. Szczególnego, bo cała ich tajemnica za każdym razem, gdy je przyrządzamy ukryta jest w nadzieniu. Wystarczy tylko znaleźć chęć do czasochłonnego lepienia pierogów. Oto siedem prostych kroków do świątecznego „nieba w gębie”.

Na Święta czekamy cały rok wspominając smaki i zapachy wyjątkowych potraw. Ale w tym roku przy wigilijnym stole zasiądzie całkiem nowy gość – wasze dziecko. Abyście cieszyli się Świętami, zadbaj o to, by twój szkrab jadł zdrowo!Święta Bożego Narodzenia to niezwykle wzruszający czas dla waszej powiększonej rodziny. Dziś, jak nigdy wcześniej doznać możecie magii tych wyjątkowych dni, które opowiadają przecież o cudzie narodzin, o miłości do długo wyczekiwanego dziecka. Tegoroczna Wigilia będzie dla was wyjątkowa, przecież właśnie teraz po raz pierwszy ubierzecie dla swego dziecka choinkę, pierwszy raz zaśpiewacie mu kolędę, pierwszy raz przełamiecie się z nim opłatkiem…W rodzinnym, powiększonym gronie, którego najpiękniejszą ozdobą będzie wasze dziecko, czas stanie w miejscu, a każda chwila nabierze znamion wyjątkowości.Jednak rodzice maluszka powinni także zachować ostrożność, zwłaszcza jeśli chodzi o kosztowanie wigilijnych potraw. Młodsze niemowlę będzie całkowicie szczęśliwe kosztując najsmaczniejszej dlań potrawy, czyli mleka mamy. Kłopoty mogą zacząć się wtedy, gdy do stołu zasiądzie starszy maluch, który od jakiegoś już czasu poznaje bogactwo smaków. I choć tradycja nakazuje spożycie każdej ze świątecznych potraw, pamiętać musimy, że dziecko może skosztować świątecznych dań, ale pod pewnymi warunkami. Przede wszystkim nie każda potrawa może być malcowi podana, nawet jeśli dajemy tylko łyżeczkę ,,na spróbowanie”. Nie możemy bowiem podać niemowlęciu kilku produktów jednego wieczora. Po drugie – pora spożywania uroczystej kolacji jest dla naszego dziecka dość późna- nie możemy przesadzić z ilością podanych potraw, nawet jeśli to przysmaki malucha. Kolejna zasada, której nie można złamać dotyczy dań ciężkostrawnych, tłustych, grożących zakrztuszeniem. Dlatego koniecznie zrezygnuj z grzybów! Zaszkodzić twojemu maleństwu mogą też: mak, duże kawałki orzechów, miód (może go skosztować dziecko roczne, jeśli u niego, ani w rodzinie nie występuje alergia), marynaty, ryby smażone, wędzone, z zalewy.