Poszczególne kantaty cyklu Membra Jesu Nostri mogą być wykonywane samodzielnie, jednak pełnia ich brzmienia i znaczenia objawia się w doskonale skonstruowanej całości. W takiej też formie dzieło zabrzmi w wykonaniu znakomitych solistów i Zespołu Wokalnego Polskiej Opery Królewskiej oraz zespołu instrumentów dawnych Capella Regia Polona pod dyrekcją Krzysztofa Garstki, w ramach kolejnego już koncertu z cyklu Muzyka dawna na Zamku królewskim.
Dietrich Buxtehude to jeden z czołowych przedstawicieli baroku w muzyce. Nauczyciel i mistrz Jana Sebastiana Bacha, pozostawił po sobie obfitą twórczość kompozytorską zarówno w zakresie muzyki instrumentalnej, jak i wokalno-instrumentalnej.
Cykl siedmiu kantat zatytułowany Membra Jesu Nostri pochodzi z 1680 roku. Główną inspirację dla kompozytora stanowił w tym przypadku średniowieczny wiersz Salve mundi salutare, który stał się również podstawą dla ukształtowania warstwy tekstowej i formalnej utworu. Autorstwo poematu przypisywane jest św. Bernardowi z Clairvaux lub Arnulfowi z Leuven. Każda z jego siedmiu części stanowi refleksję nad jedną częścią umęczonego ciała Chrystusa bolejącego na krzyżu. Na początku opiewane są Jezusowe stopy, następnie kolana, ręce, bok, piersi, serce i twarz.
Tekst poematu uzupełnia zaś odpowiednimi fragmentami ze Starego Testamentu. Biblijne cytaty, pochodzące z Pieśni nad Pieśniami, Księgi Psalmów oraz ksiąg prorockich – Izajasza i Zachariasza, otwierają i zamykają każdą z kantat. Bogata symbolika biblijna znajduje odzwierciedlenie w pełnej afektów muzyce.
Warto zwrócić szczególną uwagę na szóstą kantatę, zatytułowaną Ad cor. Jest ona bowiem sercem całego cyklu. Kompozytor zmienia w niej obsadę instrumentalną, wprowadzając ciepłe i głębokie brzmienie zespołu pięciu viol da gamba. Wymowa tekstu jest wzmocniona użyciem figur retorycznych. Jednostajny akompaniament wiol pogłębia ekspresyjność tego fragmentu. Podobną funkcję pełni opadająca seksta na słowie „vulnerasti” w tekście stanowiącym fragment Pieśni nad Pieśniami („Ujęłaś serce moje, siostro moja, oblubienico moja”).
PROGRAMDietrich Buxtehude – Membra Jesu Nostri, BuxWV 75
1. Ad pedes: Ecce super montes 2. Ad genua: Ad uber portabimini 3. Ad manus: Quid sunt plaga istae 4. Ad latus: Surge Amica mea 5. Ad pectus: Sicut modo geniti infantes 6. Ad cor: Vulnerasti cor meum 7. Ad faciem: Illustra faciem tuam
WYKONAWCY
MARTA BOBERSKA SOPRAN KATARZYNA KRZYŻANOWSKA MEZZOSOPRAN SYLWESTER SMULCZYŃSKI TENOR PATRYK RYMANOWSKI BAS
